Nis 17, 16 yıl önce
, , , ,

İstersen saldıralım satırlarla bıçaklarla*

Beğenmediğimiz ya da sistemin çarklarından birinin uygulan(a)madığı anlarda genellikle belirttiğimiz bir şey var: “Eğitim şart.” Olayı enine boyuna değerlendirmekten uzak durduğumuz kaçış anlarında bunu sıklıkla söyleriz. Otobüs sırasında biri önümüze geçer, söyleriz. Televizyonda caninin birinin insanları katlettiği haberi çıkar, söyleriz. Adamın biri gider ahlakın sınırlarını zorlayan bir şey yapar, söyleriz. Satırlarla bıçaklarla tribüne çıkarlar, insanlar birbirini doğrar, yine söyleriz. Artık bunu söylemenin gereği olmayan bir yerlere doğru gidiyoruz. Sürpriz, sporda şiddet yasası çıktı.

Halihazırda var olan ve iki bin küsürüncü dosya sırasında olan Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Olan Kanun, ligin ilk devresinde oynanan Beşiktaş – Bursaspor maçı ardından ön sıralara alındı ve geçen günlerde yürürlüğe girdi. Artık saha içinde ve dışında çıkan olaylarda ağır yaptırımlar var, yani eğitimin şart olmadığı bir döneme girdik futbolda.

Kanunun şiddet kısmından önce düzensizliğe dair olan kısmına bakalım. Daha sonra kanunun anlaşılmaz kısımları hakkında sorularımızı yöneltebiliriz. Burada belirmek istediğim maddeler izleyicileri ilgilendiren kısımlar, kurumları ilgilendiren maddeleri içermedim. Düzensizlik açısından en göze çarpan nokta şike olayları. Bahis pazarının insanın hayal edemeyeceği boyutlara gelmesi, bu maddenin içeriğini de oldukça genişletti. Geçen aylarda gazete ve televizyon haberlerinin manşetlerinde hapse atılan eski/faal futbolcuları ve onları yönlendiren arkaplan oluşumlarını gördük. Buna dair yasada en çok dikkat çeken içeriklerden biri, dolaylı ya da doğrudan şikeye karışan herkesin bir şekilde ceza alacak olması. Fakat şike oluşumunu önceden haber veren kişiler herhangi bir ceza almayacak. Bir spor karşılaşmasının sonucunu etkilemek amacıyla kendine ya da ikinci oluşumlara kazanç sağlayan kişiler 5 yıldan 12 aya kadar hapis ve 20 bin gün adli para cezasına çarptırılabilecek. Bu şike sisteminin içinde yer alan her bir kişi de aynı cezaya çarptırılacak. Eğer bu şike olaylarına kulüp içerisindeki herhangi biri karıştıysa, bu ceza yarı oranda artırılacak çünkü bu insanların belirtilen durumda kamu güveninin sağladığı nüfuzu kötüye kullandıkları öngörülüyor. Bu kapsamda yer alan ve ayırıcı özelliği nedeniyle cezada muaf tutulan kriterler de var. Bunlardan en belirgini de bir futbol takımının kendi futbolcularına oynayacakları karşılaşmada başarılı olabilmelerini sağlamak ve motivasyon vermek amacıyla prim vermesi olarak kanunda belirtiliyor.

***

Kanunun en magazinsel ve en merak uyandıran içeriğine bakalım. Elektronik bilet uygulaması. Maddenin içeriğine baktığımızda ve yorumlara açık alanı yokladığımızda bu noktanın futbolda endüstriyel izleyici kitlesi oluşturma alanına doğru kaydığını görüyoruz. Yani futbolun doğasına aykırı olan, özündeki ruhu yok sayan bir maddeden bahsedebiliriz. Belirtilen bu “elektronik biletle” izleyiciler maçlara girebilecek. Yani bunun için elimizde bir elektronik kart olması gerekecek. Bu elektronik kartların üzerinde de adımız, soyadımız, kimlik numaramız ve fotoğrafımız olacak. Benim gibi birçok kişinin biriktirdiği ve her baktığında farklı zamanlara gittiği maç bileti koleksiyonu da bu içeriğin uygulanmaya başladığı andan itibaren sonlanacak çünkü izlemek istediğimiz maçın bileti bu kartlara yüklenecek. Yani futbola dair duygularımızda hallice bir azalma olacak. Gençlik ve Spordan Sorumlu Devlet Bakanı Faruk Özak’ın “4-5 bin kişi için böyle bir yasa çıkarmak zorunda kaldık” sözlerinin ardına yasanın bu içeriğinin yerleşmesi beklemediğim bir durumdu. Şimdi 60-70 bin kişilerle oynanan maçlarda, bir pazar günü tüm Türkiye’de bir milyonu aşkın kişinin stadda maçı izlediği anlarda insanların uymak zorunda olduğu yasa çıkıyor ortaya. Bu elektronik biletlerin satışı ve dağıtımı yerel uygulama bakımından kulüplerin elinde, merkezi uygulama bakımından da federasyonun elinde olacak. Federasyonlar da bu yetkileri gelecekte üçüncü kişilere devredebilecek. Yani Spor Toto Süper Lig gibi Permatik E-Bilet kavramı futbolun olduğu bir anda dillerimizde yerini alabilecek. Bu kartı futbol harici bir spor karşılaşmasında kullanamayacağız. Yani bilet koleksiyonunuz varsa bundan böyle voleybol, basketbol ve hentbol maçları sizi bekliyor. Bu içerikle birlikte stadda kimin olduğu, nerede oturduğu belirlenebilecek. Yani arabanızı eğer yanlış bir yere park etmişseniz stad anonsunda araç plaka numaranız değil, “B 192. sırada oturan Ahmet Abi şu arabanı gel de şuradan alıver, bak beni burada darlıyorlar” gibi bir anons duyabileceksiniz. 2012’den sonra olacak tabi bunlar.

Diğer içerikte ise spor alanlarında ruhsatlı dahi olsa silah bulundurulmayacak. Bunun yanında taşınması herhangi bir şekilde yasal yükümlülüklere bağlı olmayan kesici, ezici ya da delici aletler, patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ya da yakıcı maddeler ile birlikte uyuşturucu ve uyarıcı etki yapan maddeler ve alkollü içecekler stadlara sokulmayacak. Futbol karşılaşması öncesinde özel güvenlik görevlileri, izleyicilerin gidiş ve geliş güzergahlarında üzerilerini ve eşyalarını arayabilecek. Yukarıda belirtilen maddeleri futbol alanına sokan kişiler 3 aydan 1 yıla kadar hapis, meşale ve hatta maytap gibi müsabaka düzenini bozan kişiler de 20 günden az olmayacak şekilde adli para cezası alabilecek. Bu maddeleri de seyircilere vermek için stadyumlara sokan kişiler 2-5 yıl arası hapis cezası alabilecek. Bu aletleri de spor alanında kullananlar 1-3 yıl arası hapis cezası alabilecek. Futbol alanına uyuşturucu ve uyarıcı maddeler ile alkollü içecekler sokanlar da adli para cezası alacak.

Diğer madde bizim Kapalı A ve Maraton tribünlerimizdeki bireysel yaratıcılıklarını uzun süre kullanan tekil kişilere de hitap ediyor. Yani hakaret olarak kabul edilebilecek şekilde tezahürat yapanlar şikayet şartı aranmaksızın 15 günden az olmamak üzere adli para cezası alabilecek. Din, dil, ırk, etnik köken, cinsiyet ve mezhep ayrımı yaprak hakaret içeriğinde bulunan söz ve davranışları gerçekleştirenler (kişi/topluluk) 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası alabilecek. Eğer bu suçlar yazılı pankartta ise ceza yarı oranında yükseltilecek.

Burada Karabükspor taraftarını en yakından ilgilendiren bir madde varsa o da koltuk sökmeye dair olanıdır. Koltuk söken taraftarlar 1 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası alabilecek. Ayrıca sökülen bu koltuklar kamu malı statüsünde yer aldığından tüm bu zararlar koltuk sökenler tarafından karşılanacak.

***

Son olarak eklemek istediğim madde ise bu yazının biraz da olsa başlığını içeriyor. Şiddete teşvik edecek açıklamaları yapan basın ya da yayın organları, ve bunların işleticilerine 100-500 bin lira arasında idari para cezası verilebilecek. Başlıkta belirtilen içerik tribünlerde sürekli söylenen tezahüratlardan sadece biri ve bu başlık yasaklı maddeler olarak kabul edilen satır ve bıçak içeriyor. Yani stadlarımızda şiddete yönelik eğilim geleneksel bir tavır almış durumda. Yasayı düzenleyen yetkililerimiz bu ayrımları da yapmalı. Geleneği ya da gelenekselleşmiş tutumları sınırlandırmanın ne kadar zor ve büyük gayret gerektiren süreçler olduğu açık. Türkiye’de ailede, sokakta ya da trafikte şiddeti görmemiz pek mümkün. Son olarak tekrardan “eğitim şart” diyebilir miyiz?

Birilerinin tribün gruplarının kendi içlerinde eğitici çalışmalar yapmalarını sağlamalı. Zaten bu kanun içeriğinde de bununla ilgili bir madde var. Kulüpler taraftardan sorumlu olan yöneticileri belirlenmek zorunda. Tribün grupları öyle iç çalışmalar yapmalı ki satır ve bıçakların yerini ortalığı şenlik alanına çevirebilecek davullar zurnalar almalı. Eğer baget ya da tokmak dediğimiz aletler de delici olarak kabul ediliyor ise yine bir sorunla karşı karşıyayız.

Olay eğer düzensizlik ile sınırlıysa yasanın oldukça güzel hazırlanmış olduğu söylenebilir. Şiddet kısmında da güzel hazırlanmış içerikler var fakat bunun dengelenmesi oldukça önemli. Dengesizlik konusunda oldukça güçlü izler var. Hatta olay birbiri ile o kadar örüntülü ki Lugano, Tayfun Cora ya da Erdinç Yavuz’un sahada uyguladığı şiddetin taraftara yansıdığı boyutu da görmek gerekir. Aynı bu örnek gibi uygulama kaosu gerçekleşebilir, beklenen durum bu. İlk uygulama nerede, nasıl olacak? Kime uygulanacak? Ya da her zaman her yerde aynı şekilde uygulanabilecek mi? İçerikte belirtilenler terazide o kadar dengesiz ki bunu aynı anda Türkiye’nin her yerinde uygulamak sorun oluşturabilir mi onu bile kestiremiyorum.

Paylaş "İstersen saldıralım satırlarla bıçaklarla*"